Meta Pixel

Dziecko w obliczu zmian – czy da się przygotować je na wszystko?

Przygotowanie dziecka na zmiany pomaga w sytuacji, gdy uczymy je radzić sobie z tym co nastąpi. Nie służy, gdy polega na usuwaniu z drogi dziecka wszelkiej niepewności. Tak można podsumować to, co mówią badania nad lękiem, niepewnością i odpornością psychiczną.

Podstawą radzenia sobie przez dziecko jest stabilny, przewidywalny dorosły.


Przygotowanie dziecka na zmiany i niepewność zaczyna się już w niemowlęctwie. Badania jasno pokazują, że nieprzewidywalność w reakcjach opiekunów wiążą się z gorszymi funkcjami wykonawczymi i trudnościami emocjonalnymi u dzieci, natomiast rutyny, przewidywalne środowisko i stabilny dorosły w otoczeniu wspierają dojrzewanie układu nerwowego oraz zdrowie psychiczne w przyszłości.

Tolerancja niepewności u dzieci bywa różna.

Warto zauważyć, że skłonność do przeżywania sytuacji niejasnych jako groźnych i nieprzyjemnych niezależnie, czy rzeczywiście coś złego może się wydarzyć, jest różna u różnych dzieci i można to zauważyć już w wieku przedszkolnym.

Mała tolerancja niepewności to wyższy poziom lęku uogólnionego w wieku szkolnym, a także wyższe ryzyko problemów emocjonalnych i zachowań eksternalizacyjnych (agresji, konfliktów, łamania zasad).

Co ciekawe, usunięcie niepewności z życia dziecka pomaga tylko chwilowo. Po usunięciu „chroniących warunków” poziom lęku znów rośnie.

Pułapka ułatwiania.

Niepokój u dziecka w naturalny sposób wywołuje u dorosłych odruchy opiekuńcze. To naturalne. Czym innym jest jednak uznanie emocji dziecka połączone z wiarą, że sobie ono poradzi, a czym innym jest „dostosowywanie się do lęku” czyli zarządzanie środowiskiem w taki sposób, by dziecko nie musiało konfrontować się ze swoimi obawami.

Czego więc potrzebują dzieci w obliczu zmian?

1. Informacji i wsparcia osoby dorosłej

Skuteczne w lepszym radzeniu sobie ze zmianami przez dzieci są nie tylko te działania, które kierujemy do najmłodszych. Edukacja rodziców też ma potwierdzoną skuteczność. Dorosły ma być bezpieczną bazą, dbać o swoje emocje, a dziecku dostarczać kluczowych informacji o zmianach, ale przede wszystkim przekonania, że niezależnie co się wydarzy, dziecko sobie poradzi. Ważne jest także ograniczenie podejmowanych działań zabezpieczających – rodzic nie może zabierać dziecku niepewności, ma dawać narzędzia do radzenia sobie.

2. Doświadczeń

Poradzenie sobie z jedną stresową sytuacją poprawia regulację i efektywność radzenia sobie w kolejnych wyzwaniach. Warunek jest taki, że wyzwanie musi być wymagające, ale nie przytłaczające dla dziecka, a po trudnościach musi nastąpić czas odpoczynku i regeneracji.

3. Ćwiczeń elastyczności w myśleniu i działaniu.

Radzenia sobie w nowych sytuacjach można dzieci uczyć. Służy do tego, np. nauka tworzenia planów alternatywnych na różne sytuacje (Plan A/Plan B) oraz ćwiczenie różnicowania problemów na „małe” i „duże”.

Podsumowując:


Bądź przewidywalny jako dorosły, ale nie rób świata dziecka przewidywalnym na siłę. Jeśli chcesz pomóc dziecku radzić sobie w obliczu zmian:

  • Dbaj o stałe rytuały i spójne reakcje dorosłych. W ten sposób dasz dziecku poczucie bezpieczeństwa i bezpieczną bazę w zmiennym świecie.
  • Zapowiadaj duże zmiany lub potencjalnie stresujące wydarzenia, np. zmianę szkoły, przeprowadzkę, wizytę u lekarza i ćwicz z dzieckiem sposoby radzenia sobie.
  • Pozwalaj na drobne niespodzianki i małe zmiany, pojawiające się bez uprzedzenia. W ten sposób dajesz dziecku okazję do ćwiczenia umiejętności adaptacyjnych.
  • Jeśli nie wiesz, jak będzie nie zapewniaj, że będzie świetnie, powiedz natomiast „niezależnie jak będzie, poradzisz sobie, a ja Ci w tym pomogę”.
  • Dawaj dziecku okazję do dokonywania wyborów i ćwiczenia samodzielności, niech doświadcza swojej sprawczości.
  • Nazywaj trudne emocje, jeśli się pojawiają i normalizuj je „wiele osób w takiej sytuacji ma podobnie”.


Ważne: Nie wszystkie dzieci w obliczu zmian, przeżywają lęk. Dla niektórych jest to naturalna, a dla innych ekscytująca sytuacja. Sprawdźmy to zanim przystąpimy do wspierania dziecka w radzeniu sobie z niepokojem, którego nie ma 😊

Konsultacje merytoryczne

Treść artykułu powstała dzięki

Pracuje z dziećmi w szkole podstawowej, wcześniej w przedszkolach. Korzysta z podejścia skoncentrowanego na rozwiązaniach i szuka narzędzi, które pomagają uczyć przez zabawę.

Poznaj zespół I weź tu się dogadaj
Podziel się artykułem z innymi
Bezpieczne płatności
Działamy tylko z bezpiecznymi pośrednikami płatności jak Przelewy24 czy GooglePay.
Darmowa i szybka wysyłka
Paczki wysyłamy w ciągu 1 dnia roboczego, a zamówienia od 149 zł wysyłamy za darmo.
Pomoc i wsparcie
Jeśli masz pytanie lub uwagi do naszych produktów i usług zawsze czekamy na kontakt od Ciebie.
Dodatkowe materiały
Sprawdź nasze darmowe materiały dla dzieci. Głos Cebulakowa czeka na Ciebie.